Geçen hafta ihracat yapan bir müşterimizin Alman distribütörüyle görüşüyorduk. Adamcağız cebinden telefonunu çıkardı, bizim müşterinin Almanca web sitesini açtı, tek bir cümle okudu ve gülmeye başladı. Doğal olarak sorduk, "hayrola" diye. Cevap şuydu: "Sitenizde 'ucuz ve kalitesiz ürünlerimizle sektördeyiz' yazıyor. Ama ürünleriniz gayet iyi, neden böyle birşey yazdınız?" Meğer firma Google Translate'le Almanca site yapmış, "affordable" yani "ulaşılabilir fiyatlı" anlamındaki bir kelimeyi yanlış bağlamda çevirerek kendilerini kötülemiş. Çok dilli web sitesi nasıl yapılır sorusunun cevabı, işte tam da bu anekdotta gizli: Çeviri butonuna basıp geçmekle olmuyor.
Kobimedya olarak yıllardır görüyoruz; yurt dışına açılmak isteyen firmaların en büyük refleksi mevcut sitelerini bir gecede on dile çevirmeye kalkmak. Mantık şu: "Nasıl olsa Google Translate var, hallederiz." Sonra aylar geçiyor, yurt dışı trafiği geliyor ama dönüşüm gelmiyor. Nedenini sorgulayan yok. Alman müşteri siteden çıkıyor, Fransız müşteri teklif istemiyor, Suudi Arabistan'daki distribütör mail atmıyor. Çünkü karşılarında anlamsız cümleler, bozuk gramer, tuhaf ifadeler görüyorlar. Daha kötüsü, markanızın o pazardaki itibarını daha ilk saniyede yerle bir ediyorsunuz. Hele bir de B2B alanda çalışıyorsanız, güven kaybını telafi etmeniz yıllar alabiliyor.
Makine çevirisiyle gelen güven kaybı
Konuyu net söyleyelim: Google Translate veya benzeri bir araçla çevrilmiş site, yurt dışındaki potansiyel müşterinizin gözünde "bu firma işini ciddiye almıyor" demenin en hızlı yolu. Hele de teknik bir sektördeyseniz, terminoloji hataları sizi komik duruma düşürmekle kalmaz, ürünün yanlış anlaşılmasına, hukuki sorunlara kadar gidebilecek bir zincir başlatır. Bir mühendislik firmasının Rusça sayfasında "tolerans değerleri" yerine "hoşgörü değerleri" yazdığını bizzat gördük. O Rus distribütörle iş bağlantısı kurulamadı tabii.
Dijital dünyada kullanıcı davranışları acımasızdır. Ana dilinde bir web sitesine giren ziyaretçi, anlamsız bir cümleyle karşılaştığı anda bunu fark eder. Fark ettiği an da sitenin o dilde değil, aslında başka bir dilde hazırlanıp otomatik çevrildiğini anlar. Anladığı an da güven sıfırlanır. Çünkü karşı taraf şunu düşünür: "Benim dilime bile saygı göstermeyen, nasıl ürününe veya hizmetine kalite katar?"
Alt alan adı mı, alt klasör mü yoksa bambaşka bir domain mi
İşin teknik kısmına geldiğimizde, karar vermeniz gereken ilk konu çok dilli yapınızın URL stratejisi. Yani Almanca içeriğiniz "almanca.sirketiniz.com" alt alan adında mı duracak, "sirketiniz.com/de/" alt klasöründe mi, yoksa "sirketiniz.de" gibi ülke uzantılı ayrı bir alan adında mı?
Her birinin kendine göre avantajı ve maliyeti var. Alt alan adı kullanmak, teknik olarak arama motorları tarafından ayrı bir site gibi değerlendirilme riski taşır. Yani ana sitenizin otoritesi alt alana tam olarak akmaz. Bunu düzeltmek için ekstra teknik çalışma gerekir. Alt klasör ise ana domainin gücünü miras alır, SEO açısından en temiz ve yönetimi en basit yöntemdir. Ülke uzantılı domainler ise o ülkenin kullanıcılarında en yüksek güveni sağlar ancak her biri için ayrı SEO çalışması, ayrı hosting, ayrı bakım demektir. Bütçesi ve operasyonel kapasitesi yüksek firmalar için mantıklıdır. Kararı verirken işletmenizin büyüklüğü, hedef pazar sayısı, mevcut domain otoriteniz ve bakım yapabilecek ekibinizin olup olmadığı gibi parametrelere bakmak gerekir.
hreflang etiketi ve arama motorlarında doğru dilin çıkması
Çok dilli sitelerde en sık gördüğümüz hatalardan biri, tüm dillerin arama motorunda birbirine karışması. Alman kullanıcı Google'da arama yapıyor, karşısına sitenizin İngilizce sayfası çıkıyor. Ya da tam tersi, Türkçe arama yapan birine Fransızca sayfa gösteriliyor. Bunun sebebi hreflang etiketlerinin ya hiç kurulmamış olması ya da hatalı yapılandırılması.
hreflang, Google'a ve diğer arama motorlarına "bu sayfanın şu dilde ve şu bölgeye yönelik versiyonu şu URL'de" komutunu veren bir HTML etiketidir. Basit gibi görünür ama uygulamada can yakar. Her dil versiyonu için karşılıklı referans verilmesi gerekir; tek yönlü tanımlama yaparsanız çalışmaz. Ayrıca "x-default" etiketi ile dil tercihi belirlenemeyen kullanıcılar için varsayılan bir sayfa göstermelisiniz. Can sıkıcı olan şu: hreflang etiketleri sıklıkla bozulur, unutulur veya siteye yeni bir sayfa eklendiğinde güncellenmez. Sonuç? Arama motoru hangi sayfayı hangi dile sunacağını bilemez ve genellikle yanlış olanı gösterir. Bu da tıklama alsanız bile hemen çıkma oranlarınızı patlatır, dönüşümleriniz çakılır.
Yerelleştirme: para birimi, ölçü birimi ve kültürel ton
Gelelim işin en derin kısmına: Çeviri yapmakla yerelleştirme yapmak aynı şey değildir. Sitenizdeki tüm kelimeleri kusursuz Almancaya çevirdiniz diyelim. Ama fiyatları Türk Lirası olarak bıraktınız. Karşınızdaki Alman müşteri kafadan hesap yapmaya çalışırken sitenizden çıkar gider. Ya da teslimat süresini kilometre üzerinden verdiniz, muhatabınız mil sistemine alışkın. Yine kayıp. Ölçü birimleri, tarih formatları, saat dilimleri, telefon numarası yazım standartları... Hepsi detay gibi görünür ama alışveriş kararının verildiği o kritik anda devreye girer.
Bir de işin kültürel boyutu var. Renklerin, görsellerin, mizahın, hatta referans verilen örneklerin bile her kültürde karşılığı farklıdır. Orta Doğu pazarı için hazırladığınız bir açılış sayfasında plaj fotoğrafı kullanmak, muhafazakar bir kitleyi anında kaçırmak demektir. Ya da Japon müşterinize çok samimi, "senli benli" bir metin yazarsanız, bu onların iş kültüründe saygısızlık olarak algılanır. Yerelleştirme, o pazardaki tüketicinin zihnine girebilmek, onun güven kodlarını çözebilmektir. Bunu da otomatik bir araç değil, ancak o kültürü bilen bir insan yapabilir.
Kobimedya Vizyonu
Sektörde 20. Yılımız
RTL diller ve tasarımın yeniden düşünülmesi
Özellikle Arapça, İbranice, Farsça gibi sağdan sola yazılan diller çok dilli web sitesi nasıl yapılır konusundaki en büyük sınavlardan biridir. Bu dillerde sadece metinler sağdan sola akmaz; bütün arayüz elemanlarının yerleri aynalanmalıdır. Sol taraftaki menü sağa, ok ikonları ters yöne, form alanlarındaki ipuçları sağa hizalanmalıdır. Hamburger menü simgesi, slider okları, hatta ilerleme çubukları bile bu değişiklikten nasibini alır.
Standart bir WordPress temasını alıp üzerine Arapça metinleri kopyala-yapıştır yaptığınızı düşünün. Metinler sağa yaslanır ama simgeler solda kalır, ok yönleri ters gösterir, kullanıcı nereye tıklayacağını şaşırır. Kötü bir kullanıcı deneyimi yaşayan ziyaretçi sitenizi kapatır ve rakibinize gider. Bu diller için tasarım aşamasında CSS'in "direction" özelliğini ve flexbox, grid sistemlerinin RTL uyumlu davranışlarını hesaba katmanız gerekir. İyi bir çok dilli site, tasarım aşamasında bu senaryolar düşünülerek inşa edilmiş olandır. Sonradan yamayla olacak iş değildir.
Bakımı unutulan çok dilli sitenin kaçınılmaz sonu
Çok dilli bir web sitesi kurmak işin sadece başlangıcıdır. Asıl mesele onu yaşatmaktır. Ana dilde bir ürün sayfası güncellendiğinde, o güncellemenin diğer beş dile de yansıtılması gerekir. Ana dilde yeni bir blog yazısı yayınlandığında, o yazı diğer dillere profesyonelce çevrilmeli, görselleri ve dahili bağlantılarıyla birlikte yayına alınmalıdır. Bırakın makine çevirisini, insan eliyle çevrilmiş bir site bile bir yıl güncellenmezse eskimeye başlar; kampanyalar, fiyatlar ve referanslar güncelliğini yitirir. Alman sayfanızda iki yıl önceki fiyat listesi duruyorsa, oradan gelen satın alma talebini unutun.
İşte tam da bu noktada "bizim yeğen biraz İngilizce biliyor, halleder" zihniyetinin bedeli ağır olur. Yeğen bir süre sonra sıkılır, işleri aksatır, yanlış çevirir, güncellemeyi unutur. Sonra siz neden Alman pazarından dönüş alamadığınızı sorgularken meğer sitenizin o versiyonu çoktan atıl duruma düşmüş olur. Profesyonel bir iş ortağıyla çalışmak, bu süreci sürdürülebilir kılan yegane yoldur. Bakım ve güncelleme işini bir sisteme oturtmadığınız sürece, çok dilli site yatırımınız zaman içinde erir gider.
Kobimedya'nın çok dilli projelere yaklaşımı
Bu işin taş duvara yatırım yapıp iç mimariyi tamamen ihmal etmeye benzer bir tarafı var. Firma sahipleri bazen fuarlara, kataloglara, showroomlara ciddi bütçeler ayırırken iş yurt dışındaki dijital varlığa gelince işi en ucuza kapatmaya çalışır. Oysa bugün bir Alman satın almacı önce Google'a yazıyor, sonra sitenize giriyor, sonra sizi LinkedIn'den kontrol ediyor. Bu zincirin en zayıf halkası, sizi bütün o harcadığınız paralardan eder. Dijitali sağlam kurmazsanız, fiziksel dünyaya yaptığınız yatırımın karşılığını alamazsınız.
Kobimedya olarak biz çok dilli bir projeye başlarken önce hangi pazarlara girileceğini, bu pazarların kültürel kodlarını, hedef kitlenin arama alışkanlıklarını masaya yatırırız. Teknik altyapı kararları (alt klasör mü, ayrı domain mi, hangi CMS) bu analizden sonra şekillenir. Anahtar kelime araştırması her dil için ayrı ayrı yapılır; çünkü Almanların arama yaptığı kelimeyle İspanyollarınki aynı olmaz. Sonra çeviri sürecini sadece dilbilimcilerle değil, mümkünse o pazarda yaşayan, sektörü bilen ana dil konuşurlarıyla yürütürüz. İş hreflang haritalarının çıkarılmasından, RTL tasarım kırılımlarına, test sürecinden lansman sonrası düzenli bakım ve raporlamaya kadar uçtan uca yönetilir. Müşterinin kucağına "al bunu sen yönet" diye bir site bırakılıp gidilmez.
Çok dilli web sitesi, dijitalde büyümenin en güçlü araçlarından biridir ama doğru kurgulanmazsa en büyük itibar kaybına da dönüşebilir. Yurt dışı hedefleyen her işletmenin, bu işin çeviriden ibaret olmadığını, bütüncül bir dijital stratejinin parçası olduğunu kavraması gerekir. Eğer siz de mevcut çok dilli sitenizin performansından memnun değilseniz ya da bu süreci sıfırdan profesyonel temellerle başlatmak istiyorsanız, detayları konuşmak için bize ulaşabilirsiniz.
Web Sitesi: kobimedya.com
